Canfod Canser y Prostad anfewnwthiol

Rydym yn datblygu profion anfewnwthiol i ddiagnosio canser y prostad

t

Yr Her

Canser y brostad yw’r math mwyaf cyffredin o ganser sy'n effeithio ar ddynion, a chaiff 52,000 o achosion eu diagnosio yn y DU bob blwyddyn. Mae gan y rhan fwyaf o gleifion ganser sy'n tyfu'n araf, ond mae gan rai cleifion glefyd ymosodol iawn ac mae angen triniaeth frys arnynt.

Nid yw profion diagnostig presennol, megis y prawf gwaed PSA, yn ddigonol ac mae nodi'r cleifion hynny sydd â chlefyd ymosodol yn gynnar yn parhau i fod yn her fawr. Yn aml iawn, mae diagnosis cywir yn gofyn am fiopsi mewnwthiol sydd â llawer o risgiau cysylltiedig, gan gynnwys y posibilrwydd o anallu rhywiol ac anymataliaeth. Ceir angen o hyd, nad yw'n cael ei ddiwallu, am ffordd nad yw’n fewnwthiol o nodi’n gynnar gleifion sydd â chanser ymosodol y brostad, gyda'r potensial i gyfyngu'r angen am fiopsi mewnwthiol, a thrwy hynny, wella bywydau cleifion sydd â chanser y brostad.

Yr Dull

I fynd i'r afael â'r her hon, mae Dr Jason Webber a'i dîm yn Ysgol Feddygaeth Prifysgol Abertawe wedi bod yn astudio'r prosesau sy'n gysylltiedig â datblygu canser y brostad. Deellir yn eang bod microamgylchedd y tiwmor yn gymhleth, ac mae cyfathrebu rhwng y gweithredwyr allweddol yn hanfodol i'r prosesau patholegol sy'n gysylltiedig â thwf y tiwmor a datblygiad y clefyd.

Un agwedd sy'n ennyn diddordeb yn gyflym yw rôl fesiclau allgellog (EVs). Mae EVs yn cludo llawer o'r llwythi sy'n gysylltiedig â tharddiad y gell ac felly gellir dweud eu bod yn gweithredu fel cynrychiolaeth fach o'r gell. Yn bwysig, mae ymchwilwyr wedi dangos y gall EVs fynd drwy feinweoedd, croesi rhwystrau biolegol a mynd i system cylchrediad y gwaed. O ganlyniad, mae EVs yn bresennol mewn hylifau biolegol megis gwaed a throeth. Felly rydym yn datblygu sawl prawf sy'n gallu canfod EVs canser y brostad, naill ai mewn gwaed neu droeth cleifion. Ar hyn o bryd, mae gennym ddau brawf sy'n canolbwyntio ar ddatgelu deunydd genetig penodol (RNA) wedi'i gynnwys mewn EVs, neu fathau o siwgr (glycosaminoglycanau) sy'n bresennol ar wyneb yr EV.

Gan fod canser y brostad yn glefyd sy'n effeithio ar dynion ledled y byd, mae'r tîm yn cydweithio ag ymchwilwyr yn lleol (Caerdydd), yn genedlaethol (Newcastle, Nottingham a Llundain) ac yn rhyngwladol (Sbaen, yr Iseldiroedd a'r Ffindir) i fynd i'r afael â heriau o ran diagnosio canser y brostad.Maent hefyd yn gweithio'n agos iawn gyda'r GIG, gan gydweithio â sawl bwrdd iechyd, sy’n ein galluogi ni i brofi ar samplau go iawn gan gleifion.

Oherwydd pwysigrwydd yr ymchwil, mae Dr Webber a'i dîm wedi cael cymorth gan sawl cyllidwr, gan gynnwys Prostate Cancer UKYmchwil Canser Cymru a Cancer Research UK.

Yr Effaith

Mae canlyniadau profion y tîm yn addawol iawn, gan ddangos eu bod yn gallu rhagweld canlyniad y biopsi yn fwy cywir na'r prawf gwaed PSA presennol.

Bellach, mae Dr Webber a'i dîm yn profi'r hyn a ddatblygwyd ganddynt ar garfanau mwy o samplau cleifion. Gallai'r profion hyn gyd-fynd â phrofion presennol a ddefnyddir ar gyfer diagnosio canser y brostad, gan ddarparu gwybodaeth ychwanegol i'r claf a'r tîm clinigol i helpu i lywio penderfyniadau sy'n ymwneud â rheoli'r clefyd. Yn bwysig, bydd y profion hyn dim ond yn gofyn am sampl fach (llai na llwy te) o waed neu droeth, felly nid ydynt yn fewnwthiol ac, os bydd angen, gellir ailadrodd y prawf drwy gydol y broses ofal, heb risg i'r claf.

Drwy gyfyngu'r angen am fiopsi, gobaith y tîm yw gwella bywydau’r holl ddynion sy'n destun profion diagnostig ar gyfer canser y brostad. Gan nad yw'r profion yn fewnwthiol, nid oes amser adfer cysylltiedig – yn wahanol i fiopsi, sy'n fath o lawdriniaeth lle mae angen i gleifion a/neu aelodau o'r teulu neu ofalwyr gymryd amser i ffwrdd o'r gwaith a/neu weithgareddau eraill.

Research Lead

Dr Jason Webber

Dr Jason Webber

Ymchwilwyr cydweithredol

Text ReadsNodau datblygu cynaliadwy y cenhedloedd unedig
UNSG - Health
Text reads themau ymchwil prifysgol abertawe